Stworzone z myślą o ponownym wykorzystaniu: budowa obiegu zamkniętego w łańcuchu dostaw branży modowej z uwzględnieniem zwrotów, napraw i odsprzedaży
W branży odzieżowej zwracana odzież uruchamia odliczanie, w którym każdy dzień spędzony w transporcie, w kolejce lub w oczekiwaniu na klasyfikację to dzień zbliżający ją do obniżki ceny, która niweluje marżę – chyba że łańcuch dostaw jest tak skonstruowany, by odzyskać tę wartość.
Zwroty produktów w branży modowej stały się jednocześnie trzema wyzwaniami – presją na marżę, ryzykiem związanym z wizerunkiem marki, a obecnie także wymogiem regulacyjnym – i właśnie dlatego temat ten, dotyczący łańcucha dostaw, przeniósł się z rozmów na zapleczu biurowym do strategii omawianej na posiedzeniach zarządu. Jednak choć marki muszą stawić czoła tym wyzwaniom związanym z gospodarką o obiegu zamkniętym, podmiot o strategicznym znaczeniu dostrzeże w nich również cenne możliwości – i je wykorzysta.
Zwroty przekroczyły pewien próg
Dwa czynniki oddziałują na to samo ubranie:
- Regulacje odpowiedzialność za produkt po zakończeniu jego cyklu życia formalnie przechodzi na markę. Najbardziej rygorystycznym aktem prawnym jest unijne rozporządzenie w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR), które zakazuje dużym przedsiębiorstwom niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia, a od 2030 r. ta sama zasada będzie obowiązywać również średnie marki. Od lipca 2026 r. niszczenie towarów – które od dawna stanowiło ciche rozwiązanie problemu nadwyżek i zwrotów – zostanie prawnie zakazane. Nie jest to środek o marginalnym znaczeniu: szacuje się, że 4–9% niesprzedanych wyrobów tekstylnych w Europie jest niszczonych, zanim ktokolwiek zdąży je założyć, a przepisy te obowiązują każdą markę prowadzącą sprzedaż na terenie UE, niezależnie od tego, gdzie znajduje się jej siedziba. Kalifornia przyjęła również niedawno ustawę o odpowiedzialnym odzyskiwaniu tekstyliów z 2024 r. (SB 707), a podobne przepisy prawdopodobnie pojawią się również w innych częściach świata.
- Możliwości: niesprzedana odzież, którą kiedyś wyrzucano, staje się coraz bardziej warta odzyskania. Przewiduje się, że do 2030 r. światowy rynek odzieży używanej osiągnie wartość około 393 mld dolarów, rozwijając się w tempie około dwukrotnie szybszym niż cała branża odzieżowa. Odsprzedaż i naprawa produktów nie są już niszowymi działaniami. Coraz częściej stają się pełnoprawnymi kanałami biznesowymi.
Wszystkie te czynniki razem zmieniają strategiczne znaczenie logistyki zwróconych produktów. Sukienka zwrócona w pełnej cenie, która w ciągu kilku dni trafia z powrotem na półkę, zachowuje swoją wartość. Ta sama sukienka, która utknęła w transgranicznej kolejce przez trzy tygodnie, trafia do wyprzedaży – a po połowie 2026 roku staje się problemem związanym z przestrzeganiem przepisów, z którego nie ma łatwego wyjścia.
Odzyskiwanie wartości – i to w krótkim czasie
Najdroższym elementem procesu zwrotu nie jest transport produktu, lecz powolna obsługa i utylizacja. Długie cykle zwrotów uniemożliwiają szybką odsprzedaż, a w przypadku towarów o niskiej wartości koszty związane z obsługą zwrotu mogą pochłonąć większość ich wartości detalicznej, zanim w ogóle trafią one ponownie na półkę.
Skala tego zjawiska jest zarówno duża, jak i bardzo nierównomierna. Zwroty w branży modowej mogą sięgać nawet około 40% sprzedanych produktów – jednak różnice w poszczególnych rynkach są ogromne: od około 2–5% w Japonii aż do 60% w Szwajcarii. Jeden, ujednolicony proces rozliczeniowy nie jest w stanie sprostać takiemu zróżnicowaniu.
Do tego dochodzą trzy czynniki, które sprawiają, że szybkość jest kwestią bezkompromisową:
- Zwroty pieniędzy są obecnie czymś oczywistym, a nie tylko gestem uprzejmości: konsumenci oczekują niemal natychmiastowego zwrotu pieniędzy i na podstawie tego doświadczenia oceniają markę. Powolna klasyfikacja opóźnia zarówno zwrot pieniędzy, jak i ponowną sprzedaż.
- Transgraniczne trasy powrotne powodują niepotrzebne koszty i emisje: Wysyłanie zwrotu aż do miejsca pochodzenia – tylko po to, by stwierdzić, że towar nie nadaje się do sprzedaży lub że popyt na niego jest tak duży, że można go było odsprzedać lokalnie w ciągu jednego dnia – to czysta strata.
- Zwroty zagrażają wiarygodności marki: ponowne wprowadzenie do sprzedaży podróbek lub produktów pochodzących z nieuczciwych zwrotów stanowi realne zagrożenie, zwłaszcza w przypadku produktów o wyższej wartości.
Wiele marek wykorzystuje przepływ towarów w drugą stronę jako atut sprzedażowy – kanały odsprzedaży, programy certyfikowanych produktów używanych, stoiska z towarami używanymi w sklepach. Celem jest zatem odzyskanie tej wartości – i to jak najszybciej.
Gospodarka o obiegu zamkniętym to coś więcej niż tylko zwroty.
Jednak odzyskiwanie wartości ze zwróconych produktów to tylko część całej układanki. Jak podkreśla Ronald Poort, odpowiedzialny segment Consumer w DSV:
„Gospodarka o obiegu zamkniętym to nie tylko zwroty, ale także naprawa, odnowa i ponowne wykorzystanie produktów.” „To podejście polega na wydobywaniu jak największej wartości z całego cyklu życia produktu, w tym także na etapie końca jego użytkowania.”
To rozróżnienie ma realne konsekwencje operacyjne. Łańcuch dostaw stworzony wyłącznie w celu szybszej obsługi zwrotów rozwiązuje być może jedną trzecią problemu.
Całościowy obraz obejmuje trzy obszary: szybki przepływ zwrotów, naprawy i renowacje oraz odpowiedzialne postępowanie z produktami po zakończeniu cyklu życia. Każdy z nich ma swoją własną logikę, a w coraz większym stopniu także własne regulacje – od rozszerzonej odpowiedzialności producenta, która nakłada na marki obowiązek finansowania zbiórki i recyklingu, po cyfrowy paszport produktu, który sprawia, że udostępnianie danych dotyczących cyklu życia staje się obowiązkiem.
Ronald Poort, szef segmentu Consumer w DSV, wskazuje na analogię z sektorem elektroniki użytkowej, w którym odpowiedzialność sprzedawcy obejmuje również etap końca życia produktu.
„Właśnie w tym kierunku zmierza moda” – wyjaśnia. „Osoba sprzedająca produkt ponosi za niego odpowiedzialność aż do końca jego cyklu życia – tak, aby nie został wyrzucony ani zniszczony”.
Szybki odzysk wartości ze zwrotów to ochrona marży
Strategicznym rozwiązaniem jest jeden, zamknięty obieg, w którym procesy logistyczne typu forward logistics, reverse logistics oraz usługi o wartości dodanej funkcjonują w ramach wspólnego systemu zarządzania zapasami, tej samej infrastruktury i jednego modelu operacyjnej. Zwroty pozwalają zachować marżę tylko wtedy, gdy są realizowane szybko i trafiają do tego samego systemu zarządzania zapasami co produkty przeznaczone do sprzedaży. Dlatego logistyka obiegu zamkniętego i zintegrowane zarządzanie zapasami powinny stanowić dwa elementy tego samego rozwiązania.
Sara Gerdner Kalle, dyrektor handlowy ds. logistyki kontraktowej w DSV, opisuje logikę biznesową:
„Jeśli odbiór i transport z powrotem do zakładu przebiegają sprawnie, nasza kontrola jakości jest skuteczna, a powrót produktu na rynek przebiega płynnie – to właśnie gospodarka o obiegu zamkniętym, która zmniejszy ryzyko obniżenia marży na tym produkcie”.
Każdy, kto skraca czas od momentu zwrotu do momentu ponownej sprzedaży, chroni marżę brutto, poziom sprzedaży oraz – w coraz większym stopniu – swoją pozycję w świetle przepisów.
Podstawą wszystkich czterech działań jest sieć magazynowa zaprojektowana tak, aby ograniczać ślad węglowy obsługiwanych procesów, a nie przyczyniać się do jego wzrostu. Tworzą ją certyfikowane, niskoemisyjne centra logistyczne obsługujące wielu klientów, wyposażone we własne instalacje fotowoltaiczne, systemy geotermalne i magazyny energii. Dzięki temu marki mogą ograniczać emisje w zakresie 3, zamiast zwiększać swój ślad węglowy
Masz pytanie, potrzebujesz wyjaśnień lub chcesz przedstawić swoje potrzeby logistyczne?
Skontaktuj się już teraz z naszymi ekspertami ds. logistyki produktów konsumenckich i modowych:
Strategiczny wniosek
Instynktowne traktowanie zwrotów jako kosztu, który należy zminimalizować, jest kosztownym błędem. Marki, które osiągną najlepsze wyniki, to te, które traktują szybkość odzyskiwania jako czynnik wpływający na marżę, który należy maksymalnie wykorzystać – tworząc jeden zamknięty obieg, w ramach którego procesy wysyłki i zwrotów odbywają się pod jednym dachem, a klasyfikacja odbywa się w momencie zwrotu, dzięki czemu produkt wraca do sprzedaży, zanim straci na wartości.
Zgodność z wymogami dotyczącymi obiegu zamkniętego stała się warunkiem dostępu do rynku UE, a nie programem zrównoważonego rozwoju, który marka może odłożyć na później. Firmy, które traktują to jako szansę, a nie obowiązek – odsprzedaż jako źródło marży, naprawa jako czynnik wyróżniający, a cyfrowy paszport produktu jako zasób danych – wyprzedzą te, które wciąż szukają sposobu na pozbycie się nadwyżek magazynowych.
Jeszcze jedno przypomnienie: gospodarka o obiegu zamkniętym to coś więcej niż tylko zwroty. Łańcuch dostaw zaprojektowany wyłącznie w celu szybszego zwrotu odzieży rozwiązuje jedynie część problemu. Strategia powinna również uwzględniać naprawę i odpowiedzialne zakończenie cyklu życia produktu – to właśnie te dwa elementy sprawiają, że ubranie i marża z niego wynikająca są gotowe na powrót na rynek.
FAQ
-
Logistyka zwrotów w branży odzieżowej obejmuje transport, kontrolę, naprawę, odnawianie, odsprzedaż lub recykling zwróconych ubrań po ich odebraniu od klienta.
-
Cyrkularny łańcuch dostaw w branży odzieżowej pozwala utrzymywać produkty i materiały w obiegu poprzez zarządzanie zwrotami, naprawy, renowację, odsprzedaż, recykling oraz odpowiedzialne zagospodarowanie produktów po zakończeniu ich cyklu życia.
-
Logistyka umożliwia odzyskiwanie produktów, zapewnienie przejrzystości stanów magazynowych, przeprowadzanie napraw, realizację sprzedaży wtórnej oraz procesy recyklingu, które wspierają cele gospodarki o obiegu zamkniętym.
-
Marki mogą budować cyrkularny łańcuch dostaw poprzez integrację logistyki zwrotów, usług naprawczych, kanałów odsprzedaży, programów odbioru zużytych produktów oraz procesów recyklingu w ramach jednego, spójnego modelu operacyjnego.
-
Naprawa i odnawianie produktów wydłużają ich cykl życia, zwiększają wartość przy odsprzedaży oraz ograniczają ilość odpadów, pomagając markom jednocześnie poprawiać wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju i rentowności.